De Nintendo Entertainment System: de comeback van Nintendo
Van videogamecrisis naar wereldwijd succes
De Nintendo Entertainment System, beter bekend als de NES, groeide in de jaren 80 uit tot één van de bekendste spelcomputers ter wereld. De console speelde een belangrijke rol in de terugkeer van videogames in de woonkamer, nadat de Amerikaanse markt begin jaren 80 door een zware crisis was getroffen.
Met een herkenbare console, een eenvoudige maar effectieve controller en een sterke collectie games wist Nintendo opnieuw vertrouwen te winnen bij spelers en winkels.
De NES werd daarmee veel meer dan alleen een nieuwe spelcomputer. Het systeem hielp mee bepalen hoe de consolemarkt er in de jaren daarna uit zou gaan zien.
De videogamecrash van begin jaren 80
Voordat Nintendo succesvol werd met de NES, had de Amerikaanse videogamemarkt een moeilijke periode doorgemaakt.
Er waren veel verschillende spelcomputers en grote hoeveelheden games verschenen. Niet iedere game was van goede kwaliteit en sommige bedrijven brachten producten op de markt zonder voldoende aandacht voor de ervaring van spelers.
Winkels bleven daardoor met grote voorraden zitten en het vertrouwen in videogames nam af.
Voor Nintendo betekende dit dat een nieuwe spelcomputer niet zomaar als nog een console op de markt kon worden gebracht.
Er moest een andere aanpak komen.
De Famicom in Japan
Nintendo had in Japan al een belangrijke stap gezet met de Family Computer, beter bekend als de Famicom.
De console verscheen daar in 1983 en werd snel populair. Het compacte systeem had verwisselbare cartridges en een opvallend ontwerp met rode en witte kleuren.
De Famicom vormde de technische basis voor de NES die later buiten Japan zou verschijnen.
Nintendo kon daardoor voortbouwen op ervaringen die het bedrijf al met de Japanse markt had opgedaan.
Van Famicom naar NES
Voor de Amerikaanse markt koos Nintendo voor een andere uitstraling.
De console kreeg een groter en neutraler ontwerp met grijze kleuren. Ook de manier waarop cartridges in het systeem werden geplaatst werd aangepast.
De naam veranderde bovendien van Famicom naar Nintendo Entertainment System.
Nintendo wilde het systeem niet uitsluitend als speelgoed presenteren. Het moest een compleet entertainmentsysteem worden dat vertrouwen uitstraalde.
Die aanpak was belangrijk in een markt waarin consumenten en winkels nog voorzichtig waren geworden.
Een console die vertrouwen moest wekken
Nintendo besteedde veel aandacht aan de manier waarop de NES werd verkocht.
De console moest betrouwbaar overkomen en Nintendo wilde voorkomen dat de nieuwe markt opnieuw overspoeld zou worden door grote hoeveelheden matige software.
Daarom hield het bedrijf veel controle over de games die voor het systeem verschenen.
Deze aanpak werd een belangrijk onderdeel van Nintendo’s strategie.
Nintendo’s kwaliteitscontrole
Nintendo introduceerde een streng systeem voor gelicentieerde software.
Ontwikkelaars en uitgevers moesten aan bepaalde voorwaarden voldoen voordat hun games officieel voor de NES konden verschijnen.
Daarmee probeerde Nintendo de kwaliteit van het aanbod beter te bewaken.
Voor spelers betekende dit dat Nintendo een duidelijker onderscheid kon maken tussen officiële NES-games en de grote hoeveelheid software die in eerdere jaren zonder vergelijkbare controle op de markt was verschenen.
Het systeem had ook een keerzijde: Nintendo kreeg hierdoor veel invloed over ontwikkelaars en uitgevers.
Toch speelde deze kwaliteitsaanpak een belangrijke rol bij het opnieuw opbouwen van vertrouwen in de consolemarkt.
Het ontwerp van de NES
De Amerikaanse NES kreeg een zeer herkenbaar uiterlijk.
De grijze behuizing en de klep aan de voorkant maakten de console duidelijk anders dan veel eerdere spelcomputers.
Ook de cartridge werd op een bijzondere manier geplaatst. De speler schoof de cartridge in de opening en drukte hem vervolgens naar beneden.
Het plaatsen van een cartridge werd daardoor een herkenbare handeling die bij het gebruik van de NES hoorde.
De controller werd een klassieker
Nintendo besteedde veel aandacht aan de controller.
De NES-controller was rechthoekig en beschikte over een D-pad, twee actieknoppen en de knoppen Start en Select.
Het ontwerp was eenvoudig, maar werkte goed voor verschillende soorten games.
Met de D-pad kon de speler nauwkeurig bewegen, terwijl de actieknoppen direct onder de rechterduim lagen.
De controller werd zo belangrijk dat het ontwerp later invloed zou hebben op andere spelcomputers.
De kracht van eenvoud
De NES-controller liet ook zien dat een gamecontroller niet ingewikkeld hoefde te zijn.
Met slechts een beperkt aantal knoppen konden spelers platformgames, avonturenspellen, puzzelgames en actiespellen bedienen.
De besturing was daardoor relatief gemakkelijk te begrijpen.
Tegelijkertijd konden ontwikkelaars de beperkte hoeveelheid knoppen op verschillende manieren gebruiken om complexere gameplay te maken.
Cartridges als dragers van games
De NES gebruikte cartridges om games op te slaan.
Dat had verschillende voordelen.
Een speler kon eenvoudig van game wisselen zonder software te installeren. De cartridge bevatte de programmagegevens en werd rechtstreeks in de console geplaatst.
Sommige cartridges konden bovendien extra hardware bevatten om bepaalde games technisch verder uit te breiden.
Daardoor konden ontwikkelaars meer uit de NES halen dan alleen de mogelijkheden van de basisconsole.
Games werden de belangrijkste troef
Een spelcomputer kan nog zo goed ontworpen zijn, uiteindelijk zijn het de games die spelers terugbrengen.
Nintendo begreep dat heel goed.
De NES kreeg een grote verzameling spellen in verschillende genres. Daardoor konden verschillende soorten spelers iets vinden dat bij hen paste.
Platformgames, avonturen, puzzelspellen, sportgames en actiespellen zorgden samen voor een breed aanbod.
Super Mario Bros.
Een van de belangrijkste games voor het succes van de NES was Super Mario Bros.
Mario was al eerder verschenen, maar deze game maakte het personage wereldwijd veel bekender.
De speler kon door verschillende werelden reizen, vijanden ontwijken, obstakels overwinnen en verborgen gebieden ontdekken.
De besturing was eenvoudig te begrijpen, maar de levels konden steeds uitdagender worden.
Daardoor liet Super Mario Bros. goed zien hoeveel mogelijkheden er binnen een relatief eenvoudige spelopzet zaten.
Niet alleen Mario
Het succes van de NES draaide niet alleen om Mario.
Nintendo bracht verschillende andere bekende series naar het systeem, terwijl ook externe ontwikkelaars een belangrijke rol speelden.
Spellen van bedrijven zoals Konami, Capcom en andere uitgevers zorgden voor een steeds groter aanbod.
Daardoor ontstond een bibliotheek waarin spelers veel verschillende soorten ervaringen konden vinden.
Ontwikkelaars ontdekten nieuwe mogelijkheden
De NES had technische beperkingen, maar ontwikkelaars leerden daar creatief mee omgaan.
Graphics moesten efficiënt worden opgebouwd en beschikbare ruimte moest zorgvuldig worden gebruikt.
Animaties, achtergronden, geluiden en vijanden moesten allemaal binnen de mogelijkheden van de hardware passen.
Juist die beperkingen zorgden ervoor dat ontwikkelaars slimme oplossingen moesten bedenken.
De NES en sprite-graphics
Personages en bewegende objecten werden opgebouwd uit kleine grafische elementen.
Deze sprites konden over de achtergrond bewegen zonder dat het volledige scherm steeds opnieuw als één grote afbeelding hoefde te worden getekend.
Hierdoor konden ontwikkelaars relatief complexe spelwerelden maken met beperkte hardware.
De techniek achter die eenvoudige beelden was daardoor vaak veel slimmer dan het uiteindelijke scherm deed vermoeden.
Muziek en geluid
Ook het geluid droeg sterk bij aan de identiteit van NES-games.
De hardware had beperkte mogelijkheden, maar componisten konden met verschillende geluidkanalen toch melodieën en effecten maken die duidelijk herkenbaar waren.
Een korte melodie kon een level karakter geven, terwijl een geluidseffect direct duidelijk maakte dat een speler een vijand had geraakt of een voorwerp had gevonden.
Veel van deze geluiden zijn jaren later nog steeds herkenbaar.
De NES Zapper
Nintendo bracht ook verschillende accessoires uit.
Een bekend voorbeeld was de NES Zapper, een lichtpistool waarmee bepaalde games konden worden gespeeld.
Bij spellen die hiervoor waren ontworpen, richtte de speler het pistool op het televisiescherm.
Een accessoire als de Zapper liet zien dat Nintendo de mogelijkheden van de console verder wilde uitbreiden dan alleen de traditionele controller.
Samen spelen
De NES werd ook gebruikt om samen met anderen te spelen.
Sommige games waren speciaal ontworpen voor twee spelers, terwijl andere spellen spelers om de beurt lieten spelen.
Een tweede controller kon daardoor een eenvoudige manier zijn om samen een avond te gamen.
Voor veel spelers werd de NES hierdoor onderdeel van sociale momenten thuis.
De NES als familieconsole
Nintendo wist de console bovendien aantrekkelijk te maken voor een breed publiek.
De NES was niet alleen gericht op ervaren spelers.
Kinderen konden eenvoudige games spelen, terwijl oudere spelers juist uitdaging konden vinden in moeilijkere levels en avonturenspellen.
De combinatie van toegankelijke besturing en uitdagende games hielp om de console geschikt te maken voor verschillende leeftijden.
De NES in Europa
Na het succes in Japan en Noord-Amerika kreeg Nintendo ook in Europa een steeds grotere aanwezigheid.
De Europese markt was ingewikkelder dan één grote markt. Verschillende landen hadden eigen distributiekanalen en technische verschillen.
Toch groeide de NES ook hier uit tot een herkenbare spelcomputer.
Voor een nieuwe generatie spelers werd Nintendo een vaste naam binnen de wereld van videogames.
Een nieuwe generatie spelers
De NES bereikte veel kinderen die later zelf fanatieke gamers zouden worden.
Voor hen was de console vaak de eerste kennismaking met verschillende soorten videogames.
Een middag spelen kon uitgroeien tot uren proberen om een moeilijk level te halen.
De combinatie van herkenbare personages, muziek en gameplay zorgde ervoor dat veel NES-games lang in het geheugen bleven hangen.
Van NES naar Super Nintendo
Nintendo bleef ondertussen verder ontwikkelen.
Aan het begin van de jaren 90 verscheen de Super Nintendo Entertainment System, de opvolger van de NES.
De nieuwe console bood meer mogelijkheden op het gebied van graphics, geluid en gameplay.
De NES maakte daarmee plaats voor een nieuwe generatie, maar veel ideeën en spelseries verhuisden gewoon mee naar het nieuwe systeem.
De nalatenschap van de NES
De invloed van de NES bleef daardoor nog lang zichtbaar.
De controllerindeling, het gebruik van cartridges, de manier waarop games werden ontwikkeld en de sterke positie van herkenbare spelseries werden belangrijke onderdelen van de consolewereld.
Ook Nintendo zelf bouwde verder op de ervaringen die met de NES waren opgedaan.
De console werd daarmee een belangrijk onderdeel van de ontwikkeling van het moderne gamen.
De NES vandaag
Ook tientallen jaren later heeft de NES nog steeds een bijzondere plaats in de geschiedenis van videogames.
De console wordt herinnerd vanwege zijn herkenbare uiterlijk, eenvoudige controller en grote verzameling klassieke games.
Voor verzamelaars zijn originele consoles, cartridges en accessoires bovendien interessante onderdelen van de geschiedenis van gaming.
En voor veel voormalige spelers blijft de NES verbonden met hun eerste ervaringen met videogames.
Waarom de NES zo belangrijk werd
Het succes van de NES kwam uiteindelijk door een combinatie van verschillende factoren.
Nintendo had ervaring met de Famicom, speelde slim in op de problemen van de Amerikaanse markt en besteedde veel aandacht aan kwaliteit en presentatie.
Daarbovenop kwamen sterke games, een goede controller en een steeds groter aanbod van externe ontwikkelaars.
De NES kwam daardoor precies op het juiste moment met een duidelijke visie op wat een spelcomputer kon zijn.
Tot slot
De Nintendo Entertainment System speelde een belangrijke rol bij de terugkeer van videogames in de woonkamer.
Wat begon met de Famicom in Japan groeide uit tot een wereldwijd bekend systeem. Nintendo combineerde een herkenbare console en controller met sterke games, kwaliteitscontrole en een groeiend aanbod van ontwikkelaars.
De NES liet bovendien zien dat een spelcomputer niet enorm ingewikkeld hoefde te zijn om een grote invloed te hebben.
Voor een hele generatie spelers werd de console het begin van een langdurige interesse in videogames.
De NES was daarmee niet alleen een succesvolle spelcomputer, maar één van de systemen die hielpen bepalen hoe console gaming er voor de komende jaren uit zou gaan zien.