Samen gamen: van logeerpartijen tot multiplayer op de bank
Samen spelen was een belangrijk onderdeel van retro gaming
Retro gaming draait niet alleen om de games zelf. Voor veel spelers waren juist de momenten samen met anderen minstens zo belangrijk. Een spelconsole of computer stond vaak in de woonkamer, slaapkamer of op een bureau en werd al snel een plek waar vrienden, broers, zussen en familie bij elkaar kwamen.
Er was geen online multiplayer waarbij iedereen vanuit zijn eigen huis kon meespelen. Wie samen wilde gamen, moest meestal letterlijk bij elkaar zitten. Dat betekende samen op de bank, naast elkaar aan een bureau of soms met meerdere mensen rond een kleine televisie.
Juist daardoor kreeg samen gamen een heel eigen sfeer.
Een televisie en een paar controllers waren genoeg
Voor een multiplayeravond was vroeger niet veel nodig. Een televisie, een spelcomputer en een paar controllers konden al voldoende zijn.
Sommige consoles waren direct geschikt voor meerdere spelers. Bij andere systemen waren extra controllers nodig of moesten spelers om de beurt spelen.
De techniek was eenvoudig, maar het plezier hoefde daardoor helemaal niet minder te zijn. Vaak was het juist de sociale kant die een gameavond bijzonder maakte.
Logeerpartijen en lange game-avonden
Voor veel kinderen en tieners waren logeerpartijen een ideaal moment om samen te gamen.
De televisie stond misschien al klaar voordat iedereen arriveerde. Games werden uitgezocht, controllers lagen op tafel en er werd afgesproken welk spel als eerste gespeeld zou worden.
Een avond kon vervolgens zomaar veel langer duren dan gepland.
Soms werd steeds hetzelfde spel opnieuw gestart omdat iemand een nieuw record wilde halen. Op andere momenten werd er tussen verschillende games gewisseld.
Het ging daarbij niet altijd om winnen. Het samen beleven van een game was vaak al genoeg.
Wie mag er spelen?
Bij veel klassieke games konden niet meerdere spelers tegelijk aan de slag. Dan ontstond een bekend onderdeel van de retro-ervaring: wachten op je beurt.
Eén speler zat achter de controller terwijl de anderen meekeken.
Dat wachten betekende overigens niet dat de rest niets deed. Er werd meegedacht, tips gegeven en soms luid geroepen wanneer iemand volgens de anderen iets verkeerd deed.
“Ga daarheen!”
“Pas op!”
“Je had die moeten pakken!”
Dat soort momenten hoorden bij het samen spelen.
Om de beurt spelen
Bij spellen zonder multiplayer was om de beurt spelen vaak de oplossing.
Soms werd een beurt bepaald door een vast aantal levens. Als de speler game over ging, was de controller voor de volgende.
Dat kon verrassend spannend worden.
Wanneer iemand eindelijk een moeilijk level bereikte, keek iedereen mee. Een speler speelde misschien zelf, maar de spanning werd door de hele groep gedeeld.
Op die manier konden zelfs spellen die eigenlijk maar voor één speler bedoeld waren toch een sociale ervaring worden.
Multiplayer op dezelfde bank
Games die wel meerdere spelers tegelijk ondersteunden, brachten weer een andere ervaring.
Twee spelers konden samen een avontuur aangaan, tegen elkaar racen of het in een sport- of vechtgame tegen elkaar opnemen.
Er ontstond daardoor vaak een gezonde competitie.
Wie was sneller?
Wie kende de levels het beste?
Wie kon de hoogste score halen?
En vooral: wie mocht de volgende ronde spelen?
Een eenvoudige multiplayerwedstrijd kon daardoor gemakkelijk veranderen in een hele avond vol competitie en gelach.
Samenwerken was soms net zo leuk als winnen
Niet iedere multiplayergame draaide om elkaar verslaan.
Samenwerken kon minstens zo leuk zijn. Twee spelers konden elkaar helpen om een level uit te spelen, vijanden te verslaan of een moeilijke situatie op te lossen.
Daarbij had iedere speler soms zijn eigen rol.
De ene speler kon bijvoorbeeld vooral goed zijn in bewegen en springen, terwijl de andere beter was in het vinden van oplossingen of het verslaan van tegenstanders.
Samen bereikten ze vervolgens iets wat alleen misschien veel moeilijker was geweest.
De woonkamer als gameplek
In de jaren 80 en 90 stond een spelcomputer vaak gewoon tussen de andere apparaten in de woonkamer.
De televisie was tenslotte het scherm waarop de games werden gespeeld.
Daardoor werd gamen automatisch een activiteit waarbij anderen konden meekijken. Ouders konden langs de televisie lopen, broers of zussen konden aanschuiven en vrienden konden blijven kijken terwijl iemand aan het spelen was.
Dat is een belangrijk verschil met veel moderne game-ervaringen.
Een retro game speelde zich vaak letterlijk in dezelfde ruimte af als het sociale leven eromheen.
Samen kijken was onderdeel van het spelen
Zelfs wanneer maar één persoon de controller vasthield, konden anderen actief betrokken zijn.
Ze keken mee, gaven advies of probeerden te voorspellen wat er zou gebeuren.
Bij moeilijke games kon een groep spelers soms gezamenlijk nadenken over een oplossing.
Daardoor was het verschil tussen speler en toeschouwer minder groot dan je misschien zou verwachten.
Iedereen kon iets bijdragen.
Vrienden brachten hun eigen games mee
Bij een gameavond had niet iedereen dezelfde collectie.
De ene vriend had misschien een racegame, terwijl iemand anders een avonturenspel of platformgame meenam.
Games werden uitgeleend, geruild of meegenomen naar een logeerpartij.
Daardoor maakten spelers ook kennis met games die ze zelf misschien nooit zouden hebben gekocht.
Een vriend die met een nieuwe cartridge binnenkwam, kon daardoor meteen voor een hele avond nieuwe mogelijkheden zorgen.
Het ontdekken van games gebeurde samen
Samen gamen betekende ook samen ontdekken.
Zonder uitgebreide online handleidingen en video’s was het veel normaler om zelf uit te zoeken hoe een game werkte.
Soms wist één speler iets wat de anderen nog niet hadden ontdekt.
Misschien was er ergens een geheime doorgang, een verborgen bonus of een slimme manier om een moeilijke tegenstander te verslaan.
Kennis werd daardoor letterlijk van speler naar speler doorgegeven.
Rivaliteit hoort erbij
Samen gamen betekende natuurlijk niet altijd dat iedereen aardig voor elkaar bleef.
Een spannende wedstrijd kon behoorlijk fanatiek worden.
Een verloren race, een gemiste sprong of een tegenstander die op het laatste moment won, kon voor flinke frustratie zorgen.
Maar juist die kleine rivaliteiten werden vaak onderdeel van de herinnering.
Jaren later herinneren mensen zich soms niet eens meer precies wie er won, maar wel dat ene spannende potje waar iedereen om moest lachen.
Geen internet, wel een groep om je heen
Tegenwoordig kan een speler met mensen over de hele wereld gamen zonder dat iemand dezelfde ruimte hoeft te verlaten.
Dat heeft enorme voordelen en heeft multiplayer compleet veranderd.
Maar vroeger was de groep vaak letterlijk naast je.
Je hoorde de reacties van anderen direct. Je zag wanneer iemand blij was met een overwinning en je merkte meteen wanneer iemand gefrustreerd raakte.
Die directe sociale interactie gaf retro gaming een bijzondere sfeer.
Van multiplayer op de bank naar online gaming
De overgang naar online gaming veranderde de manier waarop mensen samen speelden.
Spelers hoefden niet langer bij elkaar thuis af te spreken. Een internetverbinding maakte het mogelijk om samen te spelen met mensen die ergens anders woonden.
Toch is lokale multiplayer nooit helemaal verdwenen.
Ook moderne games bieden nog steeds mogelijkheden om samen op één scherm of in dezelfde ruimte te spelen.
De klassieke ervaring heeft daarmee nog steeds invloed op hoe multiplayer tegenwoordig wordt vormgegeven.
Waarom samen gamen zo’n sterke herinnering wordt
Samen gamen draait uiteindelijk niet alleen om de game.
Het gaat om de hele ervaring eromheen.
De televisie die al uren aanstond, de stapel cartridges op tafel, de discussies over wie mocht spelen, het gelach na een mislukte poging en de spanning wanneer iemand eindelijk een moeilijk onderdeel wist te halen.
Dat zijn precies de details die een gewone game kunnen veranderen in een herinnering.
Een oude game kan daardoor jaren later nog steeds iets oproepen wat veel verder gaat dan het spel zelf.
Samen gamen blijft bijzonder
Hoewel de technologie enorm is veranderd, is het idee achter samen gamen eigenlijk nog steeds hetzelfde.
Mensen willen ervaringen delen, elkaar uitdagen, samenwerken en samen plezier hebben.
De apparatuur is veranderd, de graphics zijn mooier geworden en multiplayer kan tegenwoordig via internet plaatsvinden. Toch blijft de eenvoudige ervaring van samen op de bank zitten en een game spelen bijzonder.
Misschien is dat wel één van de redenen waarom retro gaming zo sterk verbonden blijft met nostalgie.
Het gaat niet alleen om wat we speelden, maar vooral om met wie we het speelden.
Tot slot
Samen gamen was een belangrijk onderdeel van de retro gaming-cultuur. Van logeerpartijen en game-avonden tot wedstrijden op dezelfde televisie: klassieke games brachten mensen letterlijk bij elkaar.
Soms speelde iedereen tegelijk, soms moest je wachten op je beurt en soms was alleen meekijken al genoeg om onderdeel van de ervaring te zijn.
De games waren misschien eenvoudig, maar de herinneringen die eruit ontstonden konden dat absoluut niet zijn.